مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی

خانقاه شيخ صفي الدين اردييلي و مجموعه آثار پيرامون آن در استان اردبيل در فهرست ميراث جهاني يونسكو ثبت گردیده است.

 

شیخ صفی الدین اردبیلی از اجداد خاندان سلسله ایرانی و شیعه مذهب صفوی بود که درسال 650 هجری قمری متولد شده است. شیخ صفی در سال 735 هجری قمری، فوت شده و آرامگاهش در نزدیکی خانقاه و محل سکونت وی است. بناهای این مجموعه، از زیباترین آثار تاریخی ایران در عصر صفوی بوده و یکی از آثار باستانی مهم کشور به شمار می رود.

مجموعه نفیس بقعه شیخ صفی الدین به نام عارف نامدار شیخ صفی الدین اردبیل جد سلاطین صفویه، در سال ۷۳۵ ه. ق. به دست فرزند وی صدرالدین موسی بنا شد. پس از شروع حکومت صفویه، به سبب ارادت شاهان صفوی به جد خود، واحدهای مختلفی به این مجموعه اضافه شد. بویژه در عهد شاه عباس اول و از آنجا که وی ارادت فراوانی به شیخ صفی الدین داشت و بسیار به زیارت مقبره وی می‌رفت، برای تکمیل و تزیین این اثر، کارهای فراوانی صورت گرفت. در عصر صفوی، بقعه شیخ با حضور استادان بزرگ عهد صفوی چنان به زیور آراسته شد که همچنان پس از گذشت چندین قرن به عنوان یکی از مفاخر تاریخی و فرهنگی ایران به شمار می‌آید. یکی از موارد منحصر به فرد این مجموعه این است که این بقعه حاوی ده‌ها اثر بدیع در مضامین مختلف رشته‌های هنری است که از آن جمله می‌توان به عالی‌ترین نوع کاشی کاری معرق و مقرنس و گچ‌بری کتیبه‌های زیبا و نفیس و خط خطاطان بزرگ دوره صفوی (میر عماد، میر قوام الدین، محمد اسماعیل و...) منبتهای ارزنده، نقره کاری، تذهیب و طلاکاری، نقاشی و تنگ بری و غیره اشاره کرد. این اثر از ساختار معماری فخیمی برخوردار است که گرد هم آمدن فضایل هنری نامبرده، آن را در مجموعه‌های تاریخی ایران شاخص و متمایز نموده‌است.

مجموعه بقعه شیخ صفی دارای 8 بخش اصلی شامل مسجد جنت سرا، قندیل خانه، حرم خانه، چینی خانه، چله‌خانه، شربت خانه، گنبد الله الله و شهید‌گاه است.

 

علاوه بر مقبره شیخ صفی و مرقد شاه اسماعیل اول، آرامگاه‌های دیگری از شاهزادگان صفوی و سرداران قزل‌باش از جمله شهیدان جنگ چالدارن و شروان در این بقعه و محل شهیدگاه قرار دارند.  این هم عکسی قدیمی از مجموعه:

رمضان و گردشگری

درحالي كه برخي كشورهاي عربي درحال برنامه ريزي و طراحي بسته هاي گردشگري براي ماه مبارك رمضان هستند، اين پرسش مطرح است كه ايران به عنوان كشوري كه سال ها سنگ جذب گردشگران مسلمان را به سينه زده، آيا رمضان را به عنوان محصول گردشگري تعريف كرده يا تا كنون براي استفاده از اين ظرفيت برنامه اي داشته است؟

امسال بسياري از كشورهاي عربي به دليل كاهش دماي هوا در ماه رمضان تصميم گرفته اند از ظرفيت اين ماه براي جذب گردشگران مسلمان استفاده كنند. مصر، لبنان و تونس با طراحي بسته هاي متنوع گردشگري رمضان و برگزاري جشنواره هاي مختلف به دنبال جذب گردشگران مسلمان جهان هستند. آن ها پروازهاي فوق العاده اي به مقصد كشورهاي عربي و مسلمان نشين برقرار و تبليغاتي را با موضوع گردشگري رمضان در شبكه هاي تلويزيوني آغاز كرده اند.

امارات نيز در رمضان امسال با ايجاد جذابيت هايي خاص مانند پهن كردن سفره ي افطار در برج خليفه ي دبي ، تلاش دارد گردشگران بيش تري را در رمضان جذب كند.

اما مسؤولان گردشگري و تورگردانان ايراني تا كنون چقدر به ظرفيت ماه رمضان براي جذب گردشگر به كشور توجه كرده اند؟

مسؤولاني كه همواره درباره ي تلاش براي جذب گردشگران مسلمان و تبديل ايران به قطب گردشگري مذهبي سخن گفته اند، آيا تا به حال به استفاده از اين ظرفيت و به كار گرفتن جذابيت هاي آن انديشيده اند و آيا تورگردانان در ميان بسته هاي سفر خود جايي براي اين مناسبت دارند؟ اگرچه رمضان امسال با فصل سفر گردشگران خارجي به ايران هماهنگ نيست، اما سال هاي پيش هم كه اين ماه در فصل ورود گردشگران بود، برنامه اي براي استفاده از اين ظرفيت وجود نداشت و گردشگران فقط براي ديدن ايران مي آمدند و از گردشگري رمضان در ايران خبري نبود و كسي هم به استفاده از اين ظرفيت براي جذب گردشگران مسلمان فكر نمي كرد.

قلعه فلک الافلاک

این قلعه زیبا و دیدنی با 5300 متر مربع مساحت بر فراز تپه ای در مرکز شهر خرم آباد، با چشم اندازی فوق العاده زیبا قرار گرفته است. حریم این تپه باستانی، از شرق و جنوب غربی به رودخانه  خرم آبادو از غرب به خیابان و محله دوازده برجی و از سمت شمال به خیابان فلک الافلاک محدود می شود. نام قدیم آن که به دوران ساسانیان بر می گردد، دژ شاپور خواست بوده و دارای 8 برج مدور و دیوارهای بلند و مستحکم است.  آب قلعه به وسیله یک حلقه چاه با عمق 40 متر تامین می شده که در حال حاضر نیز قابل بهره برداری است.

این قلعه با اشراف کامل بر اطراف، محل امن و سنگری محکم برای حکام در مقابله با مخالفان بوده و در برخی موارد نیز به عنوان مرکز حکومت منطقه ای و حتی کاروانسرا مورد استفاده قرار می گرفته است. قبل از انقلاب اسلامی از قلعه به عنوان زندان استفاده می شده است. مصالح بنای فعلی مرکب از خشت، آجر، سنگ و ملات است. پیدایش شهر خرم آباد از این قلعه بوده و به تدریج در اطراف آن توسعه یافته است. چشمه ای با آب زلال و خنک به نام گلستان در تمام سال از زیر قلعه جاری است که با استخر و پارک موجود، زیبایی خاصی به حاشیه قلعه داده است. 

این بنا علاوه بر ویژگیهای معماری پر صلابت، گنجینه ای منحصر به فرد نیز دارد. این گنجینه دارای بخش های باستان شناسی و مردم شناسی است و ابزارهای سنگی عهد حجر، سفالینه های پیش از تاریخ، مهرهای متنوع سنگی، اشیای بی نظیر و مقدس مفرغی، ظروف و اشیای مربوط به دوران اسلامی و نمونه هایی از سنگ مزارهای منقوش لرستان را در دل خود جای داده است. در فضای داخلی این قلعه، به غیر از مجموعه موزه، کتابخانه تخصصی، آزمایشگاه تحقیقاتی مرمت آثار تاریخ و چایخانه نیز دایر شده و در حال بهره برداری است. این اثر بزرگ فرهنگی، به شماره 883 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.